1609

Alte Sign. 34/8 8° Papier 469 Bl. 14 : 11 cm. 1488 (Bl. 252), 1451 (Bl. 423v)

Gleichzeitiger dunkelbrauner Ledereinband mit Blindpressungen und Pergamentrücken [= Fragm. Missalis]. XV Jh. 

Lit.: Kiewisch, Susanne: Obstbau und Kellerei in lateinischen Fachprosaschriften des 14. und 15. Jahrhunderts. Würzburg, Königshausen und Neumann, 1995. In: Würzburger medizinhistorische Forschungen. Bd. 57. Zugleich: Hamburg, Univ. Diss. 1994.

 

1) Bl. 11-94v : [Kochbuch]. Anfang und Schluß fehlen.
2) Bl. 135-141v : [Anleitungen zum Färben und Reinigen von Stoffen und Kleidern].
3) Bl. 143-148v : [Regulae diaeteticae in singulos menses]. Beg. De Januario. Notandum est de mense, qui Januarius dicitur. Est enim Januarius primus mensis anni . . . Bl. 148v : [Astrologia medicinae]. Beg. In Januario de vino optimo ieiunus bibe . . . Vgl. Zinner, Verzeichnis der astronomischen Handschriften 4038.
4) Bl. 149v-190 : [Medizinische und technologische Rezepte]. Beg. Merck wie man das guldein wasser prennen sol . . . - Bl. 155 : Pro incausto faciendo. Vgl. Bl. 176v. - Bl. 155v : Magisteria ad conficiendum diversa ungenta. - Bl. 172 : Magisteria ad faciendum diversos colores et adtingendum pannos sive colorandum et diversos modos scribendi cum aura et argento et omnibus metallis. - Bl. 184 : Wie man pild snyczen sol von rechter mass . . . Schl. . . . invenies mustum aromaticum valde et perfectum . . . Bl. 190v-193 : Nachträge.
5) Bl. 194-248v : [Heilmittel]. Beg. Welichem menschen das hawpp stätiklich wee tuet . . . Schl. . . . guet und macht in gehoren.
6) Bl. 250-252 : [De medicinis contra pestem]. Missa a magistro Michaele Schrikh pro fratribus in Tegernsee. Beg. Tres sunt medicine a proprietate valentes contra pestem . . . Schl. . . . semper flumina vites. Anno dni etc. [14]88.
7) Bl. 268-264v : Von der pestilents ain guete lere. In Versen. Chumbt ein sterb in das Landt . . . Schl. . . . Das geb vns gott allen ewikleych. Amen. R. Peinlich, Geschichte d. Pest in Steiermark 1876, I, S. 198.
8) Bl. 264v-266v: Cuiusdam doctoris in medicinis regimen preservatum in peste ad quendam episcopum scriptum et missum. Beg. Reverendissime pater . . . multorum hew percepi pestilentiam in locis inferiorbus . . Schl. . . . secundum doctrinam appotecariorum etc. Bl. 266v-267 : [Remedia contra pestem].
9) Bl. 269v-278: [Sympathiemittel und Rezepte]. Bl. 275v : Diss ist ein regimen meyster Appollonie zu Mencze vor die pestilencie. Beg. Mercke mit fliße wann ein solicher gebrest ist, so soltu vor allen dingen . . . dich huden, das du nicht gest zuvil lüten in dy hüser . . .
10) Bl. 279-287: Johannes Rock, [Medizinischer Traktat]. Beg. Hie ist zu mercken, ob ein Mensch . . . Am oberen Rande : Istum tractatum composuit valde solempnis doctor Wienne qui vocabitur Johannes Rock. Schl. . . . das ym das gemecht we thut.
11) Bl. 287-299v: Deutsche und lateinische Rezepte. Verse. Beg. Grana iuniperi pectus comesta reformant . . . Medizinische Bemerkungen. Verzeichnis von Heilpflanzen, deutsch und lateinisch. Vgl. Walther, Initia 7290.
12) Bl. 300-302 : Canon in regulam s. Benedicti. Beg. Legem metri memoranda dedi que regula claudit . . . Schl. . . . Que maiora cupis perfici facta patrum. Amen. Explicit memoriale regule s. Benedicti editum per ven. patrem Petrum Rosenheimer pie memorie. Tabulae 4117, 10 u. 11. Ibid. 10 235.
13) Bl. 302v-304 : Deutsche und lateinische Rezepte.
14) Bl. 305-305v : [Excerpta e] constitutione Benedicti XII [et e] statutis capituli Narbonensis [de ieiunio in monasteriis ord. s. Benedicti servando].
15) Bl. 306-348v: Exzerpte aus naturwissenschaftlichen und medizinischen Traktaten, technische und medizinische Rezepte. Gewinnung von Öl, Seife etc. Beg. Tractatus de arbore quercina. Reverendo in Chr. patri . . . Richardo . . . episc. Cantuar. mag. Arnaldus de Villanova . . . Hist. Litt . France 28, 114. Thorndike-Kibre 628.
16) Bl. 349-356v : [Heilwirkungen]. Von der maysterburcz . . . Von dem Kress . . . Von der stripfwurcz . . . Etc.
17) Bl. 359v-360: [Tischgebete in Versen]. a) Hermann, der Mönch von Salzburg. Beg. Almächtiger herr J. Chr. Was leib narung uns geben pist . . . Auch Tabulae 2856 Bl. 129v. F. A. Mayer u. H. Rietsch, Die Mondsee-Wiener Liederhandschrift 1896, S. 240. b) Beg. Wir pitten Dich got mit ganczem fleis . . . Vgl. F. V. Spechtler, Der Mönch von Salzburg. Maschinschriftl. phil. Diss. Innsbruck 1963, S. 65 ff. Ders. Drei bisher unbekannte Handschriften des Tischgebetes des Mönchs von Salzburg (Beiträge zur Geschichte d. deutschen Sprache u. Literatur 85), 1963, S. 150 ff.
18) Bl. 361-362 : Behandlung von gebrochenen und zahflüssigen Weinen.
19) Bl. 363-368v : De semine virili. De menstruis mulierum. De signis conceptionis. Remedia.
20) Bl. 373-385v : [De plantatione et cultura arborum]. Notizen und Exzerpte von mehreren Händen. Bl. 373 : Pro fratre Georgio ortolano in Mansee ex fratre Christanno in Tegernsee professo.
21) Bl. 388-416 : [Über Obstbäume, Veredlung, Reben, und Behandlung des Weines und anderes]. Beg. Man schol erchennen am siechtum der manig pawmer an chumbt, davon er unfruchtig wirt . . . Einzelheiten gehen vielleicht auf Gottfried von Franken zurück. Vgl. Hs. 298, 6.
22) Bl. 416v-423v : [Arnoldus S. Jacobi Bambergensis praepositus, Regimen sanitatis]. Beg. Religioso in Chr. patri . . . Quia petivistis a me ut aliquid de regimine . . . Als Anhang: [Remedia], Schl. . . . Anno dni 1451. Thorndike-Kibre 570.
23) Bl. 424-448v : [Über Obstbäume und Wein]. Beg. Von ertznew der pawm. Item wann der krewss ain pawm an kümbt, so krewcht er von dem stam . . . Letzter Absatz : Wie man rossenwein machen soll. Beg. So nim der veld rosen dy da weis sind, dy soll man terren an dem luft . . . Vgl. Jos. Haupt, Über das md. Arzneibuch des Meisters Bartholomaeus. Sb. der Wiener Akad. d. Wiss. phil.-hist. Kl. 71, S. 451ff. Verfasserlexikon 3, 1943, S. 647 unter Ortolf von Baierland.
24) Bl. 449-454v : [Medikamente bei Siechtum und Pest].
25) Bl. 459-465v : [Pferdeheilkunde]. Beg. Wer ross ertznen will der soll das püechel lesen, das hat gemacht maister Albrant kaiser Fridrichs schmid und marstaler von Neaples, der hatt dise kunst alle versuecht . . . 26) Bl. 465v-469v : [Behandlung der Weine].  
 
Handschriften der UB-Graz/Manuscripts in the University Library of Graz
Katalog bearbeitet von Hans Zotter