1609
Alte Sign. 34/8 8° Papier 469 Bl. 14 : 11 cm. 1488 (Bl. 252), 1451
(Bl. 423v)

Gleichzeitiger dunkelbrauner Ledereinband mit Blindpressungen und Pergamentrücken
[= Fragm. Missalis]. XV
Jh.
Lit.: Kiewisch, Susanne: Obstbau und Kellerei in
lateinischen Fachprosaschriften des 14. und 15. Jahrhunderts. Würzburg,
Königshausen und Neumann, 1995. In: Würzburger medizinhistorische
Forschungen. Bd. 57. Zugleich: Hamburg, Univ. Diss. 1994.
1) Bl. 11-94v : [Kochbuch]. Anfang und Schluß
fehlen.
2) Bl. 135-141v : [Anleitungen zum Färben und
Reinigen von Stoffen und Kleidern].
3) Bl. 143-148v : [Regulae diaeteticae in singulos
menses]. Beg. De Januario. Notandum est de mense, qui Januarius dicitur.
Est enim Januarius primus mensis anni . . . Bl. 148v : [Astrologia medicinae].
Beg.
In Januario de vino optimo ieiunus bibe . . . Vgl. Zinner, Verzeichnis
der astronomischen Handschriften 4038.
4) Bl. 149v-190 : [Medizinische und technologische
Rezepte]. Beg. Merck wie man das guldein wasser prennen sol . . . -
Bl. 155 : Pro incausto faciendo. Vgl. Bl. 176v. - Bl. 155v : Magisteria
ad conficiendum diversa ungenta. - Bl. 172 : Magisteria ad faciendum diversos
colores et adtingendum pannos sive colorandum et diversos modos scribendi
cum aura et argento et omnibus metallis. - Bl. 184 : Wie man pild snyczen
sol von rechter mass . . . Schl. . . . invenies mustum aromaticum valde
et perfectum . . . Bl. 190v-193 : Nachträge.
5) Bl. 194-248v : [Heilmittel]. Beg. Welichem
menschen das hawpp stätiklich wee tuet . . . Schl. . . . guet und
macht in gehoren.
6) Bl. 250-252 : [De medicinis contra pestem]. Missa
a magistro Michaele Schrikh pro fratribus in Tegernsee. Beg. Tres
sunt medicine a proprietate valentes contra pestem . . . Schl. . . . semper
flumina vites. Anno dni etc. [14]88.
7) Bl. 268-264v : Von der pestilents ain guete lere.
In
Versen. Chumbt ein sterb in das Landt . . . Schl. . . . Das geb vns gott
allen ewikleych. Amen. R. Peinlich, Geschichte d. Pest in Steiermark 1876,
I, S. 198.
8) Bl. 264v-266v: Cuiusdam doctoris in medicinis regimen
preservatum in peste ad quendam episcopum scriptum et missum. Beg.
Reverendissime pater . . . multorum hew percepi pestilentiam in locis inferiorbus
. . Schl. . . . secundum doctrinam appotecariorum etc. Bl. 266v-267 : [Remedia
contra pestem].
9) Bl. 269v-278: [Sympathiemittel und Rezepte].
Bl. 275v : Diss ist ein regimen meyster Appollonie zu Mencze
vor die pestilencie. Beg. Mercke mit fliße wann ein solicher
gebrest ist, so soltu vor allen dingen . . . dich huden, das du nicht gest
zuvil lüten in dy hüser . . .
10) Bl. 279-287: Johannes Rock, [Medizinischer Traktat].
Beg. Hie ist zu mercken, ob ein Mensch . . . Am oberen Rande : Istum tractatum
composuit valde solempnis doctor Wienne qui vocabitur Johannes Rock.
Schl. . . . das ym das gemecht we thut.
11) Bl. 287-299v: Deutsche und lateinische Rezepte.
Verse.
Beg. Grana iuniperi pectus comesta reformant . . . Medizinische Bemerkungen.
Verzeichnis von Heilpflanzen, deutsch und lateinisch. Vgl. Walther,
Initia 7290.
12) Bl. 300-302 : Canon in regulam s. Benedicti. Beg.
Legem metri memoranda dedi que regula claudit . . . Schl. . . . Que maiora
cupis perfici facta patrum. Amen. Explicit memoriale regule s. Benedicti
editum per ven. patrem Petrum Rosenheimer pie memorie. Tabulae
4117, 10 u. 11. Ibid. 10 235.
13) Bl. 302v-304 : Deutsche und lateinische Rezepte.
14) Bl. 305-305v : [Excerpta e] constitutione Benedicti
XII [et e] statutis capituli Narbonensis [de ieiunio in monasteriis ord.
s. Benedicti servando].
15) Bl. 306-348v: Exzerpte aus naturwissenschaftlichen
und medizinischen Traktaten, technische und medizinische Rezepte. Gewinnung
von Öl, Seife etc. Beg. Tractatus de arbore quercina. Reverendo
in Chr. patri . . . Richardo . . . episc. Cantuar. mag. Arnaldus de
Villanova . . . Hist. Litt . France 28, 114. Thorndike-Kibre 628.
16) Bl. 349-356v : [Heilwirkungen]. Von der maysterburcz
. . . Von dem Kress . . . Von der stripfwurcz . . . Etc.
17) Bl. 359v-360: [Tischgebete in Versen]. a)
Hermann,
der Mönch von Salzburg. Beg. Almächtiger herr J. Chr. Was leib
narung uns geben pist . . . Auch Tabulae 2856 Bl. 129v. F. A. Mayer u.
H. Rietsch, Die Mondsee-Wiener Liederhandschrift 1896, S. 240. b) Beg.
Wir pitten Dich got mit ganczem fleis . . . Vgl. F. V. Spechtler, Der Mönch
von Salzburg. Maschinschriftl. phil. Diss. Innsbruck 1963, S. 65 ff. Ders.
Drei bisher unbekannte Handschriften des Tischgebetes des Mönchs von
Salzburg (Beiträge zur Geschichte d. deutschen Sprache u. Literatur
85), 1963, S. 150 ff.
18) Bl. 361-362 : Behandlung von gebrochenen und zahflüssigen
Weinen.
19) Bl. 363-368v : De semine virili. De menstruis
mulierum. De signis conceptionis. Remedia.
20) Bl. 373-385v : [De plantatione et cultura arborum].
Notizen
und Exzerpte von mehreren Händen. Bl. 373 : Pro fratre
Georgio
ortolano in Mansee ex fratre Christanno in Tegernsee professo.
21) Bl. 388-416 : [Über Obstbäume, Veredlung,
Reben, und Behandlung des Weines und anderes]. Beg. Man schol erchennen
am siechtum der manig pawmer an chumbt, davon er unfruchtig wirt . . .
Einzelheiten gehen vielleicht auf Gottfried von Franken zurück.
Vgl. Hs. 298, 6.
22) Bl. 416v-423v : [Arnoldus S. Jacobi Bambergensis
praepositus, Regimen sanitatis]. Beg. Religioso in Chr. patri .
. . Quia petivistis a me ut aliquid de regimine . . . Als Anhang: [Remedia],
Schl.
. . . Anno dni 1451. Thorndike-Kibre 570.
23) Bl. 424-448v : [Über Obstbäume und Wein].
Beg.
Von ertznew der pawm. Item wann der krewss ain pawm an kümbt, so krewcht
er von dem stam . . . Letzter Absatz : Wie man rossenwein machen soll.
Beg. So nim der veld rosen dy da weis sind, dy soll man terren an dem luft
. . . Vgl. Jos. Haupt, Über das md. Arzneibuch des Meisters Bartholomaeus.
Sb. der Wiener Akad. d. Wiss. phil.-hist. Kl. 71, S. 451ff. Verfasserlexikon
3, 1943, S. 647 unter Ortolf von Baierland.
24) Bl. 449-454v : [Medikamente bei Siechtum und Pest].
25) Bl. 459-465v : [Pferdeheilkunde]. Beg. Wer
ross ertznen will der soll das püechel lesen, das hat gemacht maister
Albrant
kaiser Fridrichs schmid und marstaler von Neaples, der hatt dise kunst
alle versuecht . . . 26) Bl. 465v-469v : [Behandlung
der Weine].
Handschriften der UB-Graz/Manuscripts in the University
Library of Graz
Katalog bearbeitet von Hans
Zotter |